Heb je als dga je pensioen in eigen beheer omgezet in een oudedagsverplichting (ODV)? Dan is de vraag wat er gebeurt als je overlijdt. Op 13 november 2026 publiceerde het Centraal Aanspreekpunt Pensioenen (CAP) van de Belastingdienst een nieuwe handreiking over ODV-aanspraken en overlijden. Het goede nieuws: zolang je ODV bij je erfgenamen terechtkomt, betalen je nabestaanden geen erfbelasting over de ODV en volgt er geen directe afrekening. Het verschil zit in twee woorden: zuiver en onzuiver.
Wat is een ODV ook alweer?
Tot 1 april 2017 konden dga's hun pensioen opbouwen in hun eigen bv: pensioen in eigen beheer. Die mogelijkheid is afgeschaft. Dga's konden hun opgebouwde pensioen toen afkopen, laten staan of omzetten in een ODV.
Bij een ODV blijft het geld in de bv. Op de pensioendatum keert de bv het uit in termijnen, die belast worden als loon. Anders dan bij het oude pensioen in eigen beheer is er geen partnerpensioen meer. In plaats daarvan geldt: de ODV is een recht van de gerechtigde dat bij overlijden vererft. De resterende termijnen gaan dan naar de erfgenamen.
Zuiver of onzuiver: wat betekent dat?
Zuiver betekent dat de ODV voldoet aan de wettelijke voorwaarden (artikel 38p Wet op de loonbelasting). Dan geldt de gunstige fiscale behandeling. Onzuiver betekent dat de ODV niet meer aan die voorwaarden voldoet. Dan rekent de Belastingdienst in één keer af.
Bij overlijden is de belangrijkste voorwaarde: de resterende termijnen moeten naar de erfgenamen van de dga gaan, en die erfgenamen moeten natuurlijke personen zijn. Een stichting, vereniging of andere rechtspersoon als ontvanger maakt de ODV dus onzuiver.
| Zuivere ODV | Onzuivere ODV | |
|---|---|---|
| Wanneer | Termijnen gaan naar erfgenamen (natuurlijke personen) | Termijnen gaan naar iemand anders |
| Loonheffing | Over elke termijn die wordt uitgekeerd | Direct over de waarde van de hele ODV |
| Revisierente | Nee | Ja, 20% over de waarde |
| Erfbelasting | Vrijgesteld | Geen vrijstelling |
| Partner erft | Helft van de ODV gaat af van de partnervrijstelling | Niet van toepassing |
Die laatste regel heet pensioenimputatie. De ODV zelf is vrijgesteld van erfbelasting, maar erft je partner, dan wordt de helft van de waarde in mindering gebracht op de partnervrijstelling. De gedachte: je partner ontvangt al een inkomensstroom, dus is er minder vrijstelling nodig.
Wordt een ODV onzuiver, dan gebeurt dat fiscaal direct vóór het overlijden. De hele waarde wordt dan in één keer belast als loon, met daarbovenop revisierente. Dat kan bij een flinke ODV tienduizenden euro's schelen.
Wat gebeurt er als je overlijdt?
De ODV volgt gewoon het erfrecht. Of je nu al uitkeringen ontvangt of niet, maakt geen verschil. De handreiking loopt de situaties langs die in de praktijk het meest voorkomen.
Geen testament, wel partner en kinderen. Dan geldt de wettelijke verdeling. Alles gaat naar je partner, ook de ODV. Je kinderen krijgen een vordering op je partner die ze pas later kunnen opeisen. De ODV blijft zuiver, met pensioenimputatie op de partnervrijstelling.
Testament met erfgenamen die natuurlijke personen zijn. De ODV wordt verdeeld naar verhouding van de erfdelen. Voorbeeld uit de handreiking: een ODV-termijn van €16.000 per jaar en vier gelijke erfgenamen. Ieder krijgt dan €4.000 per jaar. Zuiver, en vrijgesteld van erfbelasting.
De ODV via een legaat naar één erfgenaam. Ook zuiver, want de termijnen gaan naar een erfgenaam. Is dat je partner, dan volgt pensioenimputatie.
De ODV naar iemand die geen erfgenaam is. Dit was lange tijd het risico. Inmiddels is dat grotendeels opgelost, zie hieronder bij de wetswijzigingen.
Overlijdt een erfgenaam tijdens de uitkering? Dan gelden dezelfde regels. Zijn deel moet naar zijn eigen erfgenamen of partner.
Getrouwd? Let op je huwelijksgoederenregime
Hoe je getrouwd bent, bepaalt hoeveel van de ODV in je nalatenschap valt.
- Gemeenschap van goederen: de ODV valt in de gemeenschap. Omdat de ODV alleen aan de dga zelf kan toekomen, wordt de helft ervan verrekend met de partner.
- Koude uitsluiting (zonder finaal verrekenbeding): de hele ODV valt in de nalatenschap van de dga.
Er zit een valkuil in de situatie waarin niet de dga, maar zijn partner als eerste overlijdt. In de nalatenschap van de partner zit dan geen ODV, maar een verrekenvordering op de dga. Die vordering vererft wel, maar de vrijstelling van erfbelasting voor de ODV geldt er niet voor. De erfgenamen van de partner kunnen dus erfbelasting betalen over iets wat economisch gewoon een stuk pensioen is.
Wat is er veranderd in 2025 en 2026?
Twee wetswijzigingen hebben de grootste risico's weggenomen. Ze werken niet terug in de tijd.
- Vanaf 2025 (Fiscale Verzamelwet 2025): tot en met 2024 kon de ODV na overlijden alleen naar erfgenamen gaan. Sinds 2025 mag dat ook naar legatarissen. Een legaat aan iemand die geen erfgenaam is, maakt de ODV dus niet meer onzuiver.
- Vanaf 1 januari 2026 (artikel 38p, derde lid, Wet LB): de erfgenamen kunnen samen beslissen aan wie de ODV wordt toegedeeld, aan één of meer erfgenamen of legatarissen. Dat kan zonder fiscale gevolgen, ook als het niet vooraf in een testament stond.
Vroeger werd een ODV onzuiver als de bv de termijnen via een afspraak volledig aan de partner uitkeerde, terwijl dat afweek van het erfrecht. Hetzelfde gold voor een legaat aan een derde. De handreiking zegt zelf dat die voorbeelden naar huidig recht niet meer kloppen. Er is nu dus veel meer ruimte om na het overlijden een verdeling te kiezen die past bij het gezin.
Wat betekent dit voor jou?
Voor de meeste dga's met een ODV is de handreiking geruststellend. Gaat je ODV naar je partner, je kinderen of andere familie, dan blijft hij zuiver. Een paar punten om na te lopen:
- Check je testament. Staat er een rechtspersoon als erfgenaam of legataris in, zoals een goed doel? Dan loop je het risico dat de ODV onzuiver wordt.
- Weet hoe je getrouwd bent. Bij gemeenschap van goederen hoort de helft van de ODV economisch bij je partner. Overlijdt je partner eerst, dan geldt de ODV-vrijstelling niet voor die verrekenvordering.
- Reken de partnervrijstelling door. Door pensioenimputatie kan je partner minder vrijstelling overhouden voor de rest van de erfenis.
- Leg de afspraken met de bv vast. Zorg dat duidelijk is wie de termijnen ontvangt na overlijden, zodat de erfgenamen niet voor verrassingen komen te staan.
Twijfel je of jouw ODV goed geregeld is, of overweeg je de ODV om te zetten in een lijfrente? Neem contact met ons op. We kijken graag met je mee.


