De belasting in Box 3 blijft volop in beweging. Veel spaarders en beleggers vragen zich af: hoe wordt mijn vermogen belast in 2026 en 2027? En wat verandert er vanaf 2028 als het nieuwe stelsel van werkelijk rendement wordt ingevoerd?
In dit artikel leggen we helder uit:
- hoe Box 3 sinds 2001 werkt
- waarom het systeem is aangepast
- wat de overbruggingsregeling betekent
- wat de nieuwe wet werkelijk rendement inhoudt
- waarom het wetsvoorstel opnieuw wordt bekeken
Wat is Box 3?
Box 3 is onderdeel van de inkomstenbelasting en ziet op belasting over vermogen. Hieronder vallen onder andere:
- spaargeld
- beleggingen (aandelen, obligaties, fondsen, ETF's)
- tweede woningen
- overige bezittingen
Er geldt een heffingsvrij vermogen. Alleen het vermogen boven deze vrijstelling wordt belast.
Sinds 2001 wordt in Box 3 niet het werkelijke rendement belast, maar een forfaitair (fictief) rendement. Dat betekent dat de Belastingdienst uitgaat van een verondersteld percentage rendement, ongeacht wat u daadwerkelijk heeft verdiend.
Waarom kwam Box 3 onder druk te staan?
In de beginjaren werd uitgegaan van een vast rendement van 4%. Dat sloot destijds redelijk aan bij de gemiddelde combinatie van sparen en beleggen.
Na de financiële crisis daalden de spaarrentes echter sterk. Veel spaarders behaalden nauwelijks rendement, maar betaalden wel belasting over een verondersteld hoger rendement.
In december 2021 oordeelde de Hoge Raad dat het oude systeem in bepaalde situaties in strijd was met het eigendomsrecht. Met name wanneer het forfaitaire rendement structureel hoger lag dan het werkelijke rendement.
Dat arrest leidde tot:
- compensatie voor eerdere jaren
- een tijdelijke overbruggingsregeling
- de ontwikkeling van een nieuw stelsel op basis van werkelijk rendement
Box 3 in 2026 en 2027: de overbruggingsregeling
Tot en met 2027 geldt een tijdelijke regeling.
In deze overbruggingsperiode wordt gewerkt met afzonderlijke forfaitaire rendementen voor:
- spaargeld
- beleggingen
- schulden
Deze percentages worden jaarlijks vastgesteld en sluiten beter aan bij gemiddelde marktrendementen dan het oude vaste percentage.
Toch blijft het een forfaitair systeem. Het werkelijke rendement kan dus hoger of lager zijn dan het rendement waarover belasting wordt geheven.
Voor 2026 en 2027 verandert de systematiek niet fundamenteel. Het huidige overgangsstelsel blijft gelden totdat het nieuwe stelsel ingaat.
Box 3 vanaf 2028: belasting op werkelijk rendement
De bedoeling is dat per 1 januari 2028 het nieuwe stelsel "Werkelijk Rendement Box 3" wordt ingevoerd.
In hoofdlijnen betekent dit dat belasting wordt geheven over:
- ontvangen rente
- dividend
- huurinkomsten
- gerealiseerde koerswinsten
In eerdere voorstellen werd ook gekeken naar het belasten van ongerealiseerde waardestijgingen (papieren winsten). Dat onderdeel leidde tot maatschappelijke en politieke ophef.
Beleggers zouden in dat geval belasting moeten betalen over waardestijgingen zonder dat zij hun beleggingen hebben verkocht. Naar aanleiding van die ophef is aangekondigd dat het wetsvoorstel op dit punt wordt herzien.
Er wordt onderzocht hoe ongerealiseerde winsten moeten worden behandeld en of deze buiten de heffing kunnen blijven.
De overgang naar werkelijk rendement staat vast, maar de precieze uitwerking wordt opnieuw bekeken.
Wat betekent dit voor belasting op spaargeld en beleggingen?
Voor spaarders
Bij lage rente kan belasting op werkelijk rendement gunstiger uitpakken dan een forfaitair systeem. U betaalt dan alleen belasting over de rente die daadwerkelijk is ontvangen.
Voor beleggers
Voor beleggers hangt het effect af van:
- het behaalde rendement
- het moment van verkoop
- de uiteindelijke vormgeving van de wet
- de behandeling van ongerealiseerde winsten
Daarnaast brengt een stelsel op basis van werkelijk rendement meer administratieve vastlegging met zich mee. Banken en beleggingsinstellingen zullen een grotere rol spelen in de gegevensaanlevering.
Waarom wordt de wet opnieuw herzien?
De herziening volgt op maatschappelijke en politieke discussie over de belasting van papieren winsten. Er bestaat zorg dat belastingheffing over ongerealiseerde waardestijgingen kan leiden tot liquiditeitsproblemen of gedwongen verkoop van beleggingen.
Om die reden wordt het voorstel aangepast en nader uitgewerkt. De bedoeling is dat er vóór invoering in 2028 meer duidelijkheid komt over de definitieve systematiek.
Conclusie: Box 3 voorlopig nog onduidelijk
De belasting op vermogen is sinds 2001 gebaseerd op een forfaitair rendement. Door rechterlijke uitspraken en veranderde economische omstandigheden wordt nu overgestapt naar belasting op werkelijk rendement.
Tot en met 2027 geldt de overbruggingsregeling. Vanaf 2028 moet het nieuwe stelsel ingaan, waarbij het wetsvoorstel momenteel op onderdelen wordt herzien na ophef over de behandeling van ongerealiseerde winsten.
Voor spaarders en beleggers is het verstandig om de ontwikkelingen te blijven volgen. De manier waarop vermogen wordt belast, kan invloed hebben op keuzes rondom sparen, beleggen en vermogensopbouw.